Egzotyczne i bardzo oryginalne ogrody w stylu chińskim zachwycają swoim pięknem od tysięcy lat. Chińskie ogrody są bardzo dokładnie zaplanowane i urządzone, jednak nie są hermetyczne jak europejskie ogrody pałacowe, a raczej stanowią odzwierciedlenie naturalnych krajobrazów. Dopracowuje się w nich każdy detal, tak aby gotowe założenie ogrodowe do złudzenia przypominało naturalistyczny pejzaż. Najczęściej silnie nawiązuje on do górskiej przyrody.
Charakterystyka ogrodów chińskich
Ogród w przepięknym stylu chińskim możemy urządzić również w Polsce. Wiele gatunków roślin sadzonych w Chinach bardzo dobrze radzi sobie również w naszych warunkach klimatycznych. Z pomocą naturalnych kamieni można też odtworzyć górski krajobraz, a całości dopełnią elementy małej architektury nawiązujące do chińskiej tradycji oraz woda, która odgrywa w takich kompozycjach szczególnie ważną rolę. Nie musi to być jednak duży staw - w niewielkim ogrodzie wystarczy mały zbiornik albo nawet starannie zaplanowany fragment krajobrazu z kamieni. Dowiedz się, jak założyć ogród w stylu chińskim.
Ogrody chińskie są odzwierciedleniem chińskiej filozofii życiowej, w której człowiek łączy się harmonijnie z otaczającym go światem natury. W kompozycji takiego ogrodu szczególnie ważne są:
- ziemia i ukształtowanie terenu,
- woda,
- niebo i otwierające się na nie widoki,
- skały i kamienie,
- rośliny,
- elementy stworzone przez człowieka, takie jak budowle, bramy i drogi.
W tradycyjnej symbolice chińskiej funkcjonuje również koncepcja pięciu przemian - drewna, ognia, ziemi, metalu i wody. Nie należy jej jednak utożsamiać z dosłowną listą materiałów, z których buduje się ogród. O jego charakterze decydują także asymetria, kontrast oraz sposób odsłaniania kolejnych widoków. Kręta ścieżka może najpierw prowadzić między skałami, później przechodzić przez bramę i dopiero za nią otwierać widok na wodę lub kwitnące drzewo.
Rodzaje ogrodów chińskich
Wyróżnia się dwa charakterystyczne nurty tradycyjnych ogrodów chińskich, związane z północą i południem kraju. Różnice między nimi są dosyć wyraźnie widoczne, choć łączy je wiele elementów wspólnych. Nie jest to podział ścisły - zarówno na północy, jak i na południu powstawały ogrody o różnym przeznaczeniu. Zanim zacznie się projektowanie własnego ogrodu, warto wiedzieć, czym charakteryzują się poszczególne tradycje.
Ogrody północnochińskie
Z północnymi Chinami kojarzone są przede wszystkim rozległe ogrody cesarskie. Przykładem takiego ogrodu jest choćby ogromne założenie ogrodowe przy Pałacu Letnim w Pekinie. Ogrody cesarskie w stylu północnochińskim są bardzo eleganckie i wytworne. Charakterystyczne są dla nich bogate barwne zdobienia i cenne szlachetne materiały użyte przy ich urządzaniu. Tego typu ogród z założenia jest duży, dlatego nie sprawdzi się on raczej w przydomowym ogródku o niewielkiej powierzchni, ponieważ nie będzie można swobodnie oddać jego charakteru.
Ogrody południowochińskie
Ogrody południowochińskie są mniej dostojne, ale również przepiękne i niezwykle oryginalne. Szczególnie znane są kameralne ogrody uczonych i dawnych prywatnych rezydencji, między innymi w Suzhou. Królują tutaj nieco bardziej stonowane barwy jak biel, czerń czy szarość, ale nie może też zabraknąć elementów w głębokiej, nasyconej ciemnej czerwieni. W takim ogrodzie znajdziemy sporo naturalnego kamienia, drewna oraz elementów wykonanych z ceramiki. Bujna zieleń roślinności zlewa się pięknie ze stylowymi elementami małej architektury i harmonijnie sąsiaduje z elementami wody.
Ogrody urządzone w tradycji południowochińskiej są ważną częścią chińskiego dziedzictwa ogrodowego. Ich ciekawy styl, pomysłowe wykorzystanie przestrzeni i naturalne ponadczasowe piękno są inspiracją dla projektantów ogrodów na całym świecie. Zdecydowanie warto się nimi zainspirować, zwłaszcza przy urządzaniu mniejszej działki.
Aranżacja ogrodu w stylu chińskim
Urządzenie ogrodu w stylu chińskim często wymaga sporych nakładów pracy. Szczególnie angażujące jest uzyskanie pożądanego ukształtowania terenu pod założenie ogrodowe. Konieczne może być uformowanie elementów skalno-kamiennych oraz choćby niewielkiego założenia wodnego. Przy małej powierzchni lepiej jednak ograniczyć liczbę takich elementów niż próbować zmieścić wszystkie w jednym miejscu.
Podczas urządzania ogrodu chińskiego można inspirować się również tradycyjnymi zasadami feng shui, odnoszącymi się do symbolicznej równowagi krajobrazu i rozmieszczenia jego elementów. W tradycji tej mówi się o przepływie energii chi. Nie należy jednak przypisywać jej bezpośredniego wpływu na zdrowie roślin - o ich wzroście decydują przede wszystkim warunki glebowe, nasłonecznienie, dostęp do wody i pielęgnacja.
W tradycyjnych kompozycjach chińskich góry i skały często zestawia się z wodą. W ogrodzie mogą pojawić się łagodnie schodzące w dół pagórki, strumień albo woda stojąca, na przykład staw lub oczko wodne. Ich rozmieszczenie powinno jednak wynikać z projektu i warunków działki, a nie z jednej obowiązkowej reguły dotyczącej stron świata. W tradycyjnych zbiornikach wodnych spotyka się także ryby, między innymi karasie złociste. Woda i ryby mogą symbolizować obfitość i pomyślność, lecz małe oczko wodne nie musi być nimi zasiedlane. Jeśli mają się w nim pojawić, potrzebna będzie odpowiednia głębokość, filtracja i możliwość bezpiecznego zimowania.
Projektując ogród w stylu chińskim, warto uwzględnić takie elementy jak:
1. Mała architektura
Różnego rodzaju budowle oraz elementy architektoniczne odgrywają w ogrodzie chińskim ogromną rolę. Mogą zajmować znaczną część założenia i stanowią niejako rusztowanie dla roślin, choć nie ma jednej obowiązkowej proporcji powierzchni ogrodu przeznaczonej na architekturę.
W swoim ogrodzie chińskim można uwzględnić kilka z takich rozwiązań jak:
- pergole,
- altany,
- mostki,
- bramy,
- pawilony,
- krużganki.
Oczywiście powinny one być wykonane z naturalnych materiałów takich jak drewno, bambus, glina i kamień w połączeniu z dekoracyjnymi elementami metalowymi. Przy wyborze materiałów trzeba jednak uwzględnić ich trwałość w polskich warunkach atmosferycznych.
Wiele firm oferujących wyposażenie ogrodu posiada w swojej ofercie przepiękne stylizowane konstrukcje nawiązujące do stylu azjatyckiego. Można też oczywiście sprowadzić oryginalne chińskie elementy wyposażenia, ale trzeba się liczyć z tym, że będzie to dosyć kosztowne.
2. Skały i kamienie
Skały w ogrodzie chińskim są symbolem siły i długowieczności. Z kawałków skał i kamieni tworzy się w ogrodach majestatyczne oraz do złudzenia przypominające te naturalne formacje skalne i groty. Można je stworzyć z naturalnych dużych kamieni, ale także z popularnego piaskowca czy wapieni. W klasycznych ogrodach ceniono również kamienie o nieregularnych kształtach, z zagłębieniami i otworami. Nie zawsze potrzeba wielkiej skalnej konstrukcji - pojedynczy ciekawy głaz odpowiednio ustawiony przy wodzie może przyciągać więcej uwagi niż przypadkowo usypana sterta kamieni.
3. Ścieżki
W typowych ogrodach chińskich nie ma dużych litych powierzchni trawiastych. Cały ogród jest poprzecinany różnego rodzaju krętymi ścieżkami i dróżkami z kamieni lub bruku. W tradycyjnej symbolice ich układ wiąże się z harmonijnym krążeniem energii chi. Mają jednak również bardzo praktyczne zadanie - prowadzą spacerującego między kolejnymi fragmentami krajobrazu, stopniowo odsłaniając nowe widoki. Nawet na niewielkiej działce lekkie załamanie ścieżki i osłonięcie jej fragmentu roślinnością może sprawić, że ogród wyda się większy i ciekawszy.
4. Rośliny do ogrodu w stylu chińskim
W ogrodzie chińskim jest sporo drzew i krzewów. Ważną rolę odgrywają również trawy i bambusy. Także w naszych warunkach klimatycznych można posadzić bambusy, trzeba jednak dobrać gatunek i odmianę do stanowiska. Nie wszystkie dobrze zimują w Polsce, a część tworzy ekspansywne rozłogi.
W szkółkach można spotkać między innymi takie bambusy jak:
- Shibataea kumasasa,
- Semiarundinaria fastuosa,
- Hibanobambusa shiroshima,
- Phyllostachys nigra,
- Semiarundinaria viridis,
- Fargesia angustissima,
- Fargesia denudata,
- Fargesia robusta,
- Fargesia rufa,
- Indocalamus tessellatus,
- Phyllostachys parvifolia,
- Sasa palmata.
Do przydomowego ogrodu często wybiera się kępowe bambusy z rodzaju Fargesia, na przykład Fargesia rufa, które nie rozrastają się tak agresywnie jak gatunki o długich kłączach. Z kolei Phyllostachys nigra czy Sasa palmata mogą wymagać ograniczenia rozłogów, a w chłodniejszych rejonach także zabezpieczenia przed mrozem. Niektóre gatunki z powyższej listy lepiej traktować jako propozycje do uprawy na wyjątkowo osłoniętych stanowiskach, a nie uniwersalne rośliny do każdego polskiego ogrodu.
Bambusów najlepiej szukać w dobrych szkółkach roślin oraz centrach ogrodniczych, gdzie można uzyskać informacje o mrozoodporności konkretnej odmiany. Oprócz bambusów można też posadzić inne piękne gatunki traw, jak na przykład kostrzewy sine lub miskanty chińskie.
Z drzew i krzewów w ogrodzie w stylu chińskim można wykorzystać takie rośliny jak:
- sosny,
- klony,
- wierzby,
- morele,
- brzoskwinie,
- wiśnie,
- magnolie,
- azalie,
- różaneczniki,
- kamelie.
Nie wszystkie wymienione rośliny mają jednak takie same wymagania. Klony palmowe potrzebują zwykle osłoniętego miejsca, różaneczniki i azalie odpowiednio kwaśnej gleby, a kwitnące magnolie mogą ucierpieć podczas wiosennych przymrozków. Szczególnej ostrożności wymagają kamelie - większość nie nadaje się do całorocznej uprawy w gruncie w typowych warunkach polskiego klimatu i bezpieczniej uprawiać je w pojemnikach, z zimowaniem w odpowiednim miejscu.
Rośliny do ogrodu chińskiego w polskich warunkach:
| Roślina | Przydatność | Na co uważać? |
|---|---|---|
| Sosna | Bardzo dobra przy odpowiednim doborze gatunku | Docelowe rozmiary i dostęp do słońca |
| Klon palmowy | Dobra na osłoniętym stanowisku | Mroźny wiatr, przesuszenie i ostre słońce |
| Magnolia | Dobra dla wybranych gatunków i odmian | Wiosenne przymrozki uszkadzające kwiaty |
| Fargesia rufa | Dobra w wielu ogrodach | Susza, zimowy wiatr i stanowisko |
| Phyllostachys nigra | Zależna od lokalizacji | Mrozy i rozrastające się kłącza |
| Różanecznik | Dobra przy właściwym podłożu | Kwaśna gleba, wilgotność i zimowe wysychanie |
| Kamelia | Ograniczona w gruncie | Niska mrozoodporność większości odmian |
Ogrody w stylu chińskim nie cieszą się w Polsce zbyt dużą popularnością, a szkoda, bo są wyjątkowo piękne i oryginalne. Choć ich założenie i pielęgnacja wymagają zaangażowania i systematyczności, to jednak nie jest to bardzo trudne. Ogród zaaranżowany w stylu chińskim to prawdziwa oaza spokoju i harmonii. Można w nim odpocząć i zregenerować siły po ciężkim dniu i miło spędzić czas w gronie najbliższych.
Warto również pomyśleć o urządzeniu w nim niewielkiego kącika do ćwiczeń. W Chinach ćwiczenia fizyczne na świeżym powietrzu cieszą się ogromną popularnością. Można spróbować jednej z technik ruchowych wywodzących się z Chin, takich jak tai chi czy qigong, lub po prostu cieszyć się dowolną ulubioną formą ruchu w pięknym ogrodzie.