7 najpiękniejszych bylin ogrodowych - kwiaty wieloletnie do ogrodu

Ogród tonący w kwiatach przez całe lato bez konieczności corocznego sadzenia roślin - czy to możliwe? Tak, jeśli zdecydujemy się na posadzenie w naszym ogrodzie roślin wieloletnich, czyli bylin. Są one bardzo dekoracyjne, a wiele gatunków nie wymaga licznych zabiegów pielęgnacyjnych. Wybierzmy łatwe w uprawie rośliny, które dobrze znoszą polskie zimy, a raz posadzone kwiaty będą cieszyć oczy przez długie lata.

Ogromną zaletą bylin jest również to, że wiele z nich dobrze radzi sobie z chorobami i szkodnikami, a rozrośnięte kępy mogą ograniczać zachwaszczenie. Można więc powiedzieć, że ogród obsadzony odpowiednio dobranymi bylinami jest stosunkowo łatwy w utrzymaniu. Nie oznacza to jednak, że wszystkie gatunki mają jednakowe wymagania. W ogrodzie pełnym pięknie kwitnących bylin konieczne są prace porządkowe - zwłaszcza po zimie, a także podlewanie roślin, szczególnie w czasie dużych upałów lub przedłużającej się suszy. Niektóre gatunki potrzebują też regularnego nawożenia lub podparcia wysokich pędów. Poznaj 7 najpiękniejszych bylin ogrodowych, które warto uwzględnić podczas planowania rabat.

Marzysz o ogrodzie tonącym w kwiatach od wczesnej wiosny do późnej jesieni? Odpowiednio dobierając gatunki o różnych terminach kwitnienia, można uzyskać taki efekt bez konieczności corocznego sadzenia wszystkich roślin od nowa.

Posadź w nim takie byliny ogrodowe jak:

1. Aster nowoangielski (Symphyotrichum novae-angliae)

Ten gatunek to okazała bylina, której wzniesione, sztywne pędy dorastają nawet do ponad metra wysokości. Astry nowoangielskie mają wąskolancetowate liście, a ich kwiatostany to koszyczki zebrane na szczytach pędów. Kwiaty rurkowe są żółte, a kolor języczkowatych zależy od odmiany. Astry mogą kwitnąć na fioletowo, różowo, biało i czerwono. Okres kwitnienia przypada na późne lato oraz jesień. Przy sprzyjającej pogodzie astry będą cieszyć oko kwiatami nawet do końca października. Kwiaty astrów przyciągają pszczoły oraz motyle. Rośliny preferują stanowiska słoneczne oraz żyzną, przepuszczalną, umiarkowanie wilgotną glebę, najlepiej o odczynie zbliżonym do obojętnego lub zasadowego. Wysokie odmiany mogą wymagać podparcia, szczególnie w miejscach narażonych na silny wiatr.

_{Aster nowoangielski}

Do ciekawych odmian astrów nowoangielskich zaliczamy:

• Andenken an Paul Gerber o fioletoworóżowych kwiatach,
• Harrington's Pink o różowych kwiatach,
• Herbstschnee - odmiana kwitnąca na biało,
• Purple Dome o wyjątkowo pięknych purpurowofioletowych kwiatach,
• September Ruby o kwiatach czerwonoróżowych.

2. Ciemiernik biały (Helleborus niger)

Ten gatunek warto posadzić w ogrodzie, jeśli marzymy o tym, by już na przedwiośniu lub nawet zimą zobaczyć pierwsze kwitnące rośliny. Ciemierniki bowiem zakwitają często, kiedy na dworze leży jeszcze śnieg. Okres kwitnienia tych roślin zależy od odmiany oraz od warunków pogodowych. Z reguły rozkwitają one pod koniec lutego lub na początku marca, jednak są i takie, które kwitną w grudniu i styczniu.

Ciemiernik biały jest niewielką byliną osiągającą od 20 do 40 cm wysokości. Liście rośliny są zimotrwałe, mają ciemnozielony kolor, dłoniastozłożony kształt i są skórzaste. Kwiaty ciemierników są bardzo atrakcyjne. Mają one 5 dużych, śnieżnobiałych działek kielicha, zielonkawych u nasady, które wyglądem przypominają płatki. Bardzo ładnie wygląda też środek kwiatu wypełniony licznymi żółtymi pręcikami. Kwiaty utrzymują się na pędach bardzo długo, a w miarę starzenia się zielenieją. Łacińska nazwa tego gatunku Helleborus niger nawiązuje do ciemnego zabarwienia jego korzeni. Ciemierniki preferują stanowiska cieniste lub półcieniste, osłonięte od silnych wiatrów. Świetnie więc sprawdzą się na przykład na ocienionych rabatach w pobliżu drzew i krzewów lub po zacienionej stronie ogrodzenia. Rośliny najlepiej rosną w żyznej, przepuszczalnej, próchnicznej glebie wapiennej o umiarkowanej wilgotności. Nie lubią natomiast zastojów wody, szczególnie zimą.

Polecane odmiany ciemiernika białego to:

• Christmas Carol o białych kwiatach, które w sprzyjających warunkach mogą zakwitać w okresie Bożego Narodzenia,
• Praecox o pięknych, dużych kwiatach, które mogą pojawiać się na roślinach już zimą,
• Snowstorm o śnieżnobiałych kwiatach pojawiających się w okresie zimowym lub na przedwiośniu.

Jeśli podobają nam się bardziej kolorowe kwiaty, wówczas warto posadzić w ogrodzie także inne gatunki ciemierników, na przykład ciemiernik korsykański o zielonkawych kwiatach oraz ciemiernik czerwony o purpurowych kwiatach z zielonkawym wnętrzem. Trzeba jedynie pamiętać, że ciemierniki są roślinami trującymi, dlatego podczas ich dzielenia i innych prac pielęgnacyjnych warto zakładać rękawice.

3. Ketmia bylinowa (bagienna) (Hibiscus moscheutos)

Ketmia znana powszechnie jako hibiskus bylinowy to roślina z rodziny ślazowatych (Malvaceae) pochodząca ze wschodnich rejonów Stanów Zjednoczonych. Ten gatunek dostępny jest w ogromnej liczbie przepięknych odmian. Ketmia bagienna to bylina zimująca dzięki podziemnej części rośliny, z której wiosną wypuszcza nowe pędy i liście. Rośliny w zależności od odmiany dorastają do wysokości od 90 do nawet 240 cm. Liście hibiskusa bylinowego są jajowate, często z bocznymi klapami. Mają one kolor jasnozielony, a blaszki liściowe są jaśniejsze od spodu niż na wierzchu. U niektórych odmian liście mogą mieć czerwonawy odcień. Blaszki liściowe są duże - mają aż do 18 cm. Zarówno liście, jak i łodygi rośliny mogą być pokryte drobnymi włoskami.

_{Ketmia bylinowa}

Kwiaty tego gatunku są przepiękne i bardzo dekoracyjne, ale niezwykle krótkotrwałe - pojedynczy kwiat utrzymuje się zazwyczaj zaledwie jeden dzień. Kwiaty wyrastają pojedynczo w kątach liści i mogą mieć od 10 do nawet 24 cm średnicy. Ich kolor zależy od odmiany i może być na przykład biały, różowy, purpurowy, bordowy lub czerwony. Są też odmiany o kwiatach dwubarwnych. Pręciki znajdujące się w centrum kwiatów są bardzo charakterystyczne - tworzą wyraźną kolumnę pręcikową. Kwitnienie tego gatunku przypada na okres od lipca do września. Hibiskusy najlepiej radzą sobie na stanowiskach słonecznych, choć tolerują również lekki półcień. Rośliny preferują próchniczne, żyzne gleby o obojętnym lub lekko kwaśnym odczynie i stałej, umiarkowanej lub podwyższonej wilgotności. Są to rośliny o dużych potrzebach wodnych oraz pokarmowych. Wymagają regularnego podlewania oraz nawożenia w okresie intensywnego wzrostu, zgodnie z potrzebami roślin i zaleceniami producenta nawozu. Ketmia bylinowa jest rośliną mrozoodporną, jednak jej zimowanie w gruncie zależy od odmiany, regionu i warunków uprawy. Szczególnie młode egzemplarze warto zabezpieczyć przed silnym mrozem, a zimą chronić podłoże przed nadmiernym zawilgoceniem. Wiosną nowe pędy pojawiają się często dość późno, co nie powinno od razu budzić niepokoju.

Do najpiękniejszych odmian ketmii bylinowej zaliczamy:

• Berrylicious o fioletoworóżowych kwiatach i wysokości do około 130 cm,
• Cranberry Crush - odmiana o pięknych ciemnoczerwonych i bardzo dużych kwiatach o średnicy nawet do 25 cm. Dorasta do około 100 cm wysokości,
• Luna White o białych kwiatach i wysokości do 90 cm,
• My Valentine o pięknych, intensywnie czerwonych kwiatach i wysokości do 120 cm,
• Summer Storm o jasnoróżowych kwiatach z malinowymi oczkami. Rośliny osiągają do 150 cm wysokości.

4. Krwawnik pospolity (Achillea millefolium)

Krwawnik to jedna z najpopularniejszych i najpiękniejszych bylin ogrodowych. Jest on często sadzony w ogrodach ze względu na swoje bardzo okazałe i dekoracyjne kwiaty. Krwawnik dorasta do 80 cm wysokości. Bylina ta występuje w Polsce również w stanie dzikim na łąkach. Roślina należy do rodziny astrowatych (Asteraceae). Jej łodyga jest zielona i owłosiona, a liście mają bardzo charakterystyczny wygląd - są one silnie pierzastosieczne, w kolorze zielonym albo szarozielonym.

Kwiaty krwawnika zebrane są w koszyczki tworzące płaskie baldachogrona na szczytach pędów. Kolor kwiatów jest zależny od odmiany i może być biały, żółty, różowy, czerwony, bordowy, karminowy czy fioletowy. Termin kwitnienia jest długi - od czerwca, często aż do września, a przy sprzyjających warunkach i usuwaniu przekwitłych kwiatostanów nawet dłużej. Rośliny są w pełni mrozoodporne i łatwe w uprawie. Preferują stanowiska słoneczne i raczej suche oraz przepuszczalną glebę. Dobrze ukorzenione krwawniki potrafią znosić nawet dłuższe okresy suszy. Podlewania wymagają przede wszystkim młode rośliny, a starsze podczas wyjątkowo długotrwałego braku opadów. Nie potrzebują też intensywnego nawożenia, ponieważ nadmiar składników pokarmowych może powodować nadmierny wzrost pędów kosztem ich sztywności i kwitnienia.

Najpiękniejsze odmiany krwawnika to:

• Carnea o różowych kwiatach,
• Fanal o czerwonych kwiatach,
• Sammetriese o intensywnie czerwonych kwiatach,
• Red Beauty - odmiana, której kwiaty są czerwone lub różowoczerwone,
• Rosea o kwiatach różowych lub liliowych.

5. Mikołajek alpejski (Eryngium alpinum)

Jest to bardzo interesująca bylina z rodziny selerowatych (Apiaceae) o nietypowym i niezwykle oryginalnym wyglądzie. Występuje ona dziko przede wszystkim w górzystych rejonach Europy, między innymi w Alpach. Mikołajek dorasta do 70-90 cm wysokości, ma kępiasty pokrój i wzniesione, sztywne pędy. Liście tego gatunku są bardzo specyficzne - dolne są szerokie, sercowate i zielone, natomiast górne mogą być głęboko podzielone i ząbkowane. Kwiaty mikołajka są dosyć drobne, ale za to bardzo liczne. Podobnie jak otaczające je podsadki, są one niezwykle oryginalne. Kwiatostany mają kształt główkowaty. Są one cylindryczne, grube i wzniesione, najczęściej w kolorze niebieskim lub fioletowoniebieskim. Kwiatostan od dołu jest otoczony sporą kryzą składającą się z kilkunastu pierzastych i kolczastych podsadek w kolorze srebrzystoniebieskim. Mikołajki kwitną w okresie letnim, najczęściej od lipca do września. Kwiaty, pomimo iż mają bardzo specyficzny wygląd, są atrakcyjne dla owadów zapylających.

_{Mikołajek alpejski}

Roślina preferuje stanowiska słoneczne oraz przepuszczalną, umiarkowanie wilgotną glebę - najlepiej o lekkiej strukturze, niezatrzymującą nadmiaru wody. Pamiętajmy, że gatunek ten bardzo nie lubi zbyt mokrego podłoża, szczególnie w okresie zimowym. Za to po dobrym ukorzenieniu znosi okresowe przesuszenie. Nie wymaga zbyt częstego podlewania ani nawożenia. Mikołajek na odpowiednim stanowisku, w lekkim przepuszczalnym podłożu, może dobrze zimować. Problemy pojawiają się przy zimowaniu w ciężkiej i mocno wilgotnej ziemi - w takich warunkach roślina może zamierać wskutek gnicia korzeni.

Do najpiękniejszych odmian mikołajka alpejskiego należą:

• Blue Jackpot - odmiana o niebieskich kwiatostanach i wysokości do około 50 cm,
• Blue Star o niebieskofioletowych kwiatostanach,
• Jos Eijking o niebieskich kwiatostanach,
• Questar Silver o wyjątkowej urody srebrzystoniebieskich kwiatostanach i podsadkach.

6. Orlik błękitny (Aquilegia caerulea)

Orliki należą do rodziny jaskrowatych i wywodzą się z Ameryki Północnej, gdzie rosną dziko na terenach górskich. Orlik błękitny uważany jest za jedną z najpiękniejszych bylin ogrodowych ze względu na swoje wyjątkowo dekoracyjne kwiaty. Trzeba jednak pamiętać, że jest to roślina trująca i lepiej zrezygnować z jej uprawy, jeśli w domu są małe dzieci lub zwierzęta, które mogłyby zjadać jej części. Orliki w zależności od odmiany osiągają od 20 do 80 cm wysokości. Ich głęboko klapowane liście są osadzone na długich ogonkach, mają zielony kolor i mogą być delikatnie owłosione od spodu.

Łodygi są proste i wzniesione - rzadko się rozgałęziają. Kwiaty orlika błękitnego są po prostu przepiękne. Mają charakterystyczny kształt z pięcioma ostrogami skierowanymi ku tyłowi. Ostrogi mogą osiągać kilka centymetrów długości, a całe kwiaty mają nawet około 8 cm średnicy. U podstawowego gatunku kwiaty są niebiesko-białe. Orlik występuje jednak także w wielu odmianach o innym kolorze kwiatów, na przykład białym, żółtym, czerwonym, fioletowym czy różowym. Rośliny kwitną najczęściej od maja do lipca, niekiedy nieco dłużej. Orliki są bardzo łatwe w uprawie. Jest to gatunek dobrze znoszący polskie zimy. Rośliny ładnie rosną zarówno na stanowisku słonecznym, jak i w lekkim półcieniu. Najobficiej kwitną zwykle w słońcu lub półcieniu, jeśli podłoże nie przesycha nadmiernie. Lubią piaszczysto-próchnicze, umiarkowanie żyzne i umiarkowanie wilgotne podłoże.

Ciekawe odmiany orlika to:

• Blue White o kwiatach niebiesko-białych,
• Heavenly Blue w kolorze niebieskim lub biało-liliowym, zależnie od oferowanej odmiany,
• Red Hobbit o czerwono-białych kwiatach,
• Rose White o różowo-białych kwiatach,
• Spring Magic White w kolorze białym.

7. Tojad (Aconitum)

Tojad to bylina z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae) dziko rosnąca na terenie Europy oraz Azji. W Polsce różne gatunki tojadów występują w naturze między innymi w Tatrach, Sudetach i Karpatach. Jako rośliny ozdobne dużą popularnością cieszą się takie gatunki i mieszańce jak tojad mocny, ogrodowy oraz tojad określany jako niebieski. Zanim jednak zdecydujemy się na ich uprawę, pamiętajmy, że wszystkie tojady to rośliny silnie trujące. Szczególnie niebezpieczne jest spożycie jakiejkolwiek części rośliny, a kontakt jej soku z uszkodzoną skórą również stanowi zagrożenie. Dlatego podczas prac pielęgnacyjnych należy zakładać rękawice, a po zakończeniu dokładnie umyć ręce i narzędzia. Lepiej też nie sadzić ich w ogrodzie, jeśli są w nim małe dzieci lub zwierzęta, które mogą mieć bezpośredni kontakt z roślinami.

_{Tojad (Aconitum)}

Tojady to wysokie rośliny dorastające do 100-120 cm, a niektóre gatunki i odmiany mogą być jeszcze wyższe. Mają wzniesione, słabo rozgałęzione pędy, które w zależności od gatunku mogą być nagie lub owłosione. Liście tych roślin są duże, dłoniasto klapowane lub podzielone, często ząbkowane. Grzbieciste kwiaty tojadów są zebrane w groniaste kwiatostany. Mogą one mieć kolor biały, niebieski, fioletowy lub purpurowy. Kwitną najczęściej od lipca do września. Tojady lubią stanowiska półcieniste bez silnego, bezpośredniego promieniowania słonecznego. Rośliny najładniej rosną w wilgotnych, próchniczno-gliniastych, zasobnych ziemiach. Tojady nie lubią suszy - wymagają regularnego podlewania, szczególnie w czasie upałów i dłuższych okresów bez opadów. Dobrze reagują również na odpowiednie nawożenie organiczne.

Najpiękniejsze gatunki i odmiany tojadów to:

• tojad mocny Aconitum firmum, który można spotkać dziko między innymi w polskich górach,
• tojad niebieski Aconitum napellus w odmianie Album o dużych białych kwiatach oraz w odmianie Carneum o kwiatach różowych,
• tojad ogrodowy Aconitum × cammarum, który dostępny jest w wielu różnych odmianach, na przykład Bicolor o niebiesko-białych kwiatach, Gletschereis w kolorze białym oraz Newry Blue o kwiatach fioletowo-niebieskich.

Porównanie wymagań bylin ogrodowych

Wszystkie opisane byliny są dekoracyjne, ale nie każda będzie dobrze rosła w tym samym miejscu. Krwawnik i mikołajek lubią słońce i przepuszczalną ziemię, podczas gdy ciemiernik lepiej czuje się w półcieniu. Ketmia z kolei potrzebuje znacznie więcej wody niż większość pozostałych gatunków. Przed zaplanowaniem wspólnej rabaty dobrze więc porównać podstawowe wymagania roślin.

Terminy kwitnienia podane w tabeli są orientacyjne. Mogą różnić się w zależności od odmiany, pogody oraz regionu Polski. Przy planowaniu rabaty pamiętajmy też o docelowej wysokości roślin. Wysokie astry, ketmie i tojady najlepiej prezentują się zwykle z tyłu kompozycji, natomiast niższe ciemierniki i orliki mogą znaleźć się bliżej jej przedniej krawędzi, o ile odpowiadają im warunki świetlne.

Byliny świetnie sprawdzą się w wielu ogrodach. Będą pięknie się prezentować zarówno w ogrodach wiejskich, jak i miejskich. Wymienione gatunki będą pasowały do ogrodów naturalistycznych, sielskich, rustykalnych, ale także w stylu romantycznym i łąkowym. Eleganckie orliki, tojady i ketmie będą się pięknie prezentować także w ogrodach klasycznych. Natomiast mikołajki czy ciemierniki mogą być ciekawymi roślinami do ogrodów nowoczesnych, pod warunkiem zapewnienia im odpowiednich stanowisk. Z kolei astry i krwawniki są na tyle uniwersalne, że znajdą zastosowanie w wielu aranżacjach ogrodowych.

Byliny możemy wysiać samodzielnie z nasion lub kupić na wiosnę gotowe sadzonki roślin w szkółce, centrum ogrodniczym bądź na bazarku. Wybierając młode rośliny, zwróćmy uwagę na to, by były one zdrowe. Nie powinny być zwiędnięte, mieć pożółkłych liści ani żadnych podejrzanych plam na liściach i łodygach. Trzeba też pamiętać, że nie wszystkie odmiany powtarzają swoje cechy przy rozmnażaniu z nasion. Jeśli zależy nam na konkretnym kolorze i wielkości kwiatów, bezpieczniej będzie kupić sadzonkę oznaczonej odmiany.